Farhangistan
خانه / فرهنگ و هنر / فرهنگ / عصیان در شعر و شب‌های آمستردام

عصیان در شعر و شب‌های آمستردام

شهری‭ ‬عصیان‌گر‭ ‬در‭ ‬شمال‌غربی‭ ‬اروپا‭ ‬این‭ ‬بار‭ ‬محل‭ ‬بحث‌های‭ ‬مرتبط‭ ‬به‭ ‬شعرهای‭ ‬عصیان‌گر‭ ‬و‭ ‬عصیان‭ ‬در‭ ‬شعر‭ ‬شد‭. ‬آمستردام‭ ‬هفته‌ی‭ ‬پیش‭ ‬میزبان‭ ‬شمار‭ ‬از‭ ‬شاعران‭ ‬و‭ ‬نویسندگان‭ ‬و‭ ‬هنرمندان‭ ‬افغان‭ ‬بود‭. ‬شماری‭ ‬از‭ ‬افغان‌های‭ ‬مقیم‭ ‬هالند،‭ ‬کانونی‭ ‬راه‭ ‬انداختند‭ ‬و‭ ‬این‭ ‬کانون‭ ‬در‭ ‬یک‭ ‬سال‭ ‬از‭ ‬عمرش‭ ‬توانست‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬بزرگ‌ترین‭ ‬همایش‌های‭ ‬ادبی‭ ‬افغان‌ها‭ ‬در‭ ‬اروپا‭ ‬را‭ ‬برگزار‭ ‬کند‭. ‬کانون‭ ‬شاعران‭ ‬و‭ ‬نویسندگان‭ ‬افغانستان‭ ‬در‭ ‬هالند‭ ‬که‭ ‬مقر‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬شهر‭ ‬آمستردام‭ ‬است،‭ ‬این‭ ‬بار‭ ‬توانست‭ ‬با‭ ‬راه‌اندازی‭ ‬شب‭ ‬‮«‬عصیان‭ ‬در‭ ‬شعر‮»‬‭ ‬فصل‭ ‬نوی‭ ‬از‭ ‬رابطه‌ها‭ ‬و‭ ‬مناسبات‭ ‬فرهنگی‭ ‬افغان‌ها‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬اروپا‭ ‬بازگشاید‭. ‬

محل‭ ‬برگزاری‭ ‬همایش‭ ‬‮«‬عصیان‭ ‬در‭ ‬شعر‮»‬‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬مراکز‭ ‬تجمع‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬مناطق‭ ‬مربوط‭ ‬به‭ ‬شهر‭ ‬هالند‭ ‬بود‭. ‬این‭ ‬محل‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬واقع‭ ‬میزبان‭ ‬رویدادهای‭ ‬فرهنگی‭ ‬اجتماعات‭ ‬خرد‭ ‬و‭ ‬کوچک‭ ‬هالندی‌ها‭ ‬و‭ ‬مهاجران‭ ‬است،‭ ‬در‭ ‬شمال‭ ‬آمستردام‭ ‬واقع‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬شاید‭ ‬برای‭ ‬نخستین‭ ‬بار‭ ‬افغان‌های‭ ‬مقیم‭ ‬اروپا‭ ‬با‭ ‬چنین‭ ‬تنوّعی‭ ‬از‭ ‬میزان‭ ‬اشتراک‌شان‭ ‬از‭ ‬کشورهای‭ ‬مختلف،‭ ‬برنامه‌ای‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬گستره‌ی‭ ‬ادبیات‭ ‬ساختند‭ ‬و‭ ‬شکل‭ ‬دادند‭. ‬

دست‌اندرکاران‭ ‬این‭ ‬همایش‭ ‬نیز‭ ‬تلاش‭ ‬زیادی‭ ‬کردند‭ ‬تا‭ ‬یک‭ ‬برنامه‌ی‭ ‬متفاوت‭ ‬از‭ ‬کار‭ ‬فرهنگی‭ ‬ارایه‭ ‬دهند‭. ‬شعر،‭ ‬اما،‭ ‬تنها‭ ‬مایه‌ی‭ ‬این‭ ‬برنامه‌ی‭ ‬فرهنگی‭ ‬نبود‭. ‬مباحث‭ ‬و‭ ‬سخنرانی‌ها‭ ‬در‭ ‬زمینه‌ی‭ ‬عصیان‌گری‭ ‬در‭ ‬شعر‭ ‬از‭ ‬گذشته‌های‭ ‬شعر‭ ‬پارسی‭ ‬تا‭ ‬امروز،‭ ‬طنز،‭ ‬موسیقی‭ ‬سنتی‭ ‬و‭ ‬موسیقی‭ ‬نو‭ ‬با‭ ‬مایه‌های‭ ‬اعتراض‭ ‬از‭ ‬دیگر‭ ‬ویژگی‌های‭ ‬این‭ ‬جلسه‌ی‭ ‬فرهنگی‭ ‬بودند‭.‬

شاعران‭ ‬نسل‭ ‬نو‭ ‬افغانستان‭ ‬از‭ ‬کشورهای‭ ‬اروپایی‭ ‬دور‭ ‬هم‭ ‬جمع‭ ‬شده‭ ‬بودند‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬باور‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬شاعران‭ ‬این‭ ‬یگانه‭ ‬همایش‭ ‬فرهنگی‭ ‬در‭ ‬بیرون‭ ‬از‭ ‬مرزهای‭ ‬افغانستان‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬می‌توان‭ ‬شمار‭ ‬زیادی‭ ‬از‭ ‬شاعران‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬دید‭. ‬شاعران‭ ‬و‭ ‬هنرمندانی‭ ‬از‭ ‬افغانستان،‭ ‬انگلستان،‭ ‬فرانسه،‭ ‬آلمان،‭ ‬اتریش،‌‭ ‬ناروی‭ ‬و‭ ‬هالند‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬نشست‭ ‬گرد‭ ‬هم‭ ‬آمده‭ ‬بودند‭. ‬سهراب‭ ‬سیرت،‭ ‬ابراهیم‭ ‬امینی‭ ‬و‭ ‬شهیر‭ ‬داریوش‭ ‬سه‭ ‬شاعر‭ ‬متفاوت‭ ‬نسل‭ ‬نو‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬برنامه‭ ‬حضور‭ ‬داشتند‭. ‬این‭ ‬سه‭ ‬شاعر‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬این‭ ‬که‭ ‬پیوندهای‌شان‭ ‬با‭ ‬افغانستان‭ ‬هنوز‭ ‬خیلی‭ ‬تازه‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬هنوز‭ ‬عمر‭ ‬زیادی‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬اروپا‭ ‬به‭ ‬سر‭ ‬نکرده‌اند،‭ ‬توانسته‌اند‭ ‬بیشتر‭ ‬از‭ ‬سایر‭ ‬شاعران‭ ‬مقیم‭ ‬اروپا‭ ‬رابطه‌های‌شان‭ ‬با‭ ‬حوزه‌های‭ ‬ادبی‭ ‬افغانستان‭ ‬را‭ ‬حفظ‭ ‬کنند‭. ‬البته‭ ‬پیش‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬نیز‭ ‬شاعرانی‭ ‬که‭ ‬مدتی‭ ‬بیشتری‭ ‬در‭ ‬اروپا‭ ‬به‭ ‬سر‭ ‬کرده‌اند‭ ‬نیز‭ ‬پیوند‭ ‬فرهنگی‭ ‬خوبی‭ ‬میان‭ ‬شعر‭ ‬پارسی‭ ‬در‭ ‬اروپا‭ ‬و‭ ‬شعر‭ ‬افغانستان‭ ‬ایجاد‭ ‬کرده‭ ‬بودند‭. ‬

شمار‭ ‬شاعربانوان‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬برنامه‭ ‬نیز‭ ‬رنگ‭ ‬بیشتری‭ ‬داشت‭. ‬بانو‭ ‬تانیا‭ ‬عاکفی‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬او‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬زنی‭ ‬عصیان‌گر‭ ‬در‭ ‬شعر‭ ‬امروز‭ ‬افغانستان‭ ‬نام‭ ‬برده‭ ‬می‌شود،‭ ‬یکی‭ ‬دیگر‭ ‬از‭ ‬اشتراک‭ ‬کنندگان‭ ‬بود‭. ‬هم‌چنان‭ ‬حمیده‭ ‬میرزاد،‭ ‬بانو‭ ‬ساغر‭ ‬مژگان‭ ‬و‭ ‬بانو‭ ‬میترا‭ ‬عاصی‭ (‬همسر‭ ‬قهار‭ ‬عاصی‭) ‬نیز‭ ‬فضای‭ ‬این‭ ‬شب‭ ‬شعر‭ ‬را‭ ‬رنگین‌تر‭ ‬ساخته‭ ‬بودند‭. ‬

محمدشاه‭ ‬فرهود،‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬نویسندگان‭ ‬و‭ ‬منتقدان‭ ‬ادبی‭ ‬افغانستان،‭ ‬زمینه‌های‭ ‬عصیان‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬شعر‭ ‬از‭ ‬زمان‭ ‬مولانا‭ ‬تا‭ ‬امروز‭ ‬بررسی‭ ‬کرد‭. ‬به‭ ‬باور‭ ‬او،‭ ‬همواره‭ ‬نوعی‭ ‬هم‌زادپنداری‭ ‬میان‭ ‬عصیان‭ ‬و‭ ‬شعر‭ ‬وجود‭ ‬داشته‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬فضای‭ ‬شعر‭ ‬همواره‭ ‬یک‭ ‬فضای‭ ‬هنجارشکن‭ ‬بوده‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬خصوصیت‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬شعر‭ ‬اکثر‭ ‬متقدمین‭ ‬و‭ ‬متأخرین‭ ‬می‌شود‭ ‬دریافت‭. ‬

سهراب‭ ‬سیرت‭ ‬نیز‭ ‬عصیان‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬شعر‭ ‬مولانا‭ ‬بررسی‭ ‬کرد‭. ‬به‭ ‬باور‭ ‬آقای‭ ‬سیرت،‭ ‬امروز‭ ‬که‭ ‬امروز‭ ‬است‭ ‬حتا‭ ‬نمی‌شود‭ ‬پندارها‭ ‬و‭ ‬شعرهای‭ ‬مولانا‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬بار‭ ‬ایروتیک‭ ‬دارند،‭ ‬در‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬جوامع‭ ‬به‭ ‬راحتی‭ ‬بیان‭ ‬کرد‭. ‬به‭ ‬قول‭ ‬آقای‭ ‬سیرت،‭ ‬پرداختن‭ ‬به‭ ‬ایروتیزم‭ ‬نوعی‭ ‬هنجارشکنی‭ ‬و‭ ‬عصیان‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬مولانا‭ ‬سده‌ها‭ ‬پیش‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬پرداخت‭. ‬

مهمانی‭ ‬که‭ ‬عطر‭ ‬خانه‭ ‬آورده‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬کابل‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬برنامه‭ ‬شرکت‭ ‬کرده‭ ‬بود،‭ ‬پرویز‭ ‬کاوه‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬شاعران‭ ‬خوب‭ ‬و‭ ‬یکی‭ ‬از‭ ‬روزنامه‌نگاران‭ ‬و‭ ‬نویسندگان‭ ‬موفق‭ ‬سرزمین‭ ‬ما‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬شب‭ ‬حضور‭ ‬داشت‭. ‬

همین‌گونه‭ ‬شماری‭ ‬دیگر‭ ‬از‭ ‬شاعران‭ ‬و‭ ‬نویسندگان‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬ابراهیم‭ ‬امینی،‭ ‬مژگان‭ ‬ساغر،‭ ‬حمیده‭ ‬میرزاد‭ ‬و‭ ‬برخی‭ ‬دیگر‭ ‬در‭ ‬باره‌ی‭ ‬بار‭ ‬عصیان‭ ‬در‭ ‬شعر‭ ‬فارسی‭ ‬سخنرانی‭ ‬کردند‭ ‬و‭ ‬ظرفیت‭ ‬زبانی‭ ‬فارسی‭ ‬و‭ ‬فضای‭ ‬مساعد‭ ‬شعر‭ ‬فارسی‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬عصیان‌گری‭ ‬بررسی‭ ‬کردند‭. ‬

ترانه‌های‭ ‬اعتراضی‭ ‬شکیب‭ ‬مصدق‭ ‬نیز‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬پیوند‭ ‬به‭ ‬ظرفیت‌های‭ ‬شعر‭ ‬اعتراضی‭ ‬و‭ ‬شعر‭ ‬عصیان‌گر‭ ‬اجرا‭ ‬شد،‭ ‬یکی‭ ‬دیگر‭ ‬از‭ ‬بُعدهای‭ ‬زیبایی‭ ‬این‭ ‬نشست‭ ‬فرهنگی‭ ‬بود‭. ‬شکیب‭ ‬مصدق‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬او‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬بنیان‌گذار‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬هم‭ ‬شکل‌دهنده‌ی‭ ‬ترانه‌های‭ ‬اعتراضی‭ ‬در‭ ‬افغانستان‭ ‬نام‭ ‬برده‭ ‬می‌شود،‭ ‬از‭ ‬مدتی‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬سو‭ ‬در‭ ‬آلمان‭ ‬به‭ ‬سر‭ ‬می‌برد‭ ‬و‭ ‬بیشتر‭ ‬آهنگ‌های‭ ‬سال‌های‭ ‬پسین‌اش‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬آلمان‭ ‬ساخته‭ ‬شده‌اند‭.‬

در‭ ‬بخش‭ ‬شعر،‭ ‬فضا‭ ‬برای‭ ‬عصیان‌گری‌های‭ ‬شاعرانه‌ی‭ ‬شماری‭ ‬از‭ ‬شاعران‭ ‬معترض‭ ‬خوب‭ ‬فراهم‭ ‬بود‭. ‬شهیر‭ ‬داریوش‭ ‬که‭ ‬شعرهایش‭ ‬مایه‌های‭ ‬جدی‭ ‬از‭ ‬اعتراض‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬وضعیتی‭ ‬که‭ ‬تفسیرهای‭ ‬تاریخی‭ ‬و‭ ‬دینی‭ ‬ایجاد‭ ‬کرده‌اند،‭ ‬دارد،‭ ‬نیز‭ ‬شعر‭ ‬خواند‭. ‬پرویز‭ ‬کاوه،‭ ‬سهراب‭ ‬سیرت،‌‭ ‬ابراهیم‭ ‬امینی،‭ ‬مژگان‭ ‬ساغر،‭ ‬حمیده‭ ‬میرزاد،‭ ‬میترا‭ ‬عاصی،‭ ‬تانیا‭ ‬عاکفی،‭ ‬احسان‭ ‬نیازی،‭ ‬پرنیان‭ ‬صادقیان،‭ ‬حامد‭ ‬خاوری‭ ‬و‭ ‬شماری‭ ‬دیگر‭ ‬نیز‭ ‬شعرهای‌شان‭ ‬را‭ ‬خواندند‭. ‬این‭ ‬برنامه‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬نگارنده‌ی‭ ‬این‭ ‬سطور‭ (‬صنم‭ ‬عنبرین‭) ‬و‭ ‬احسان‭ ‬نیازی‭ ‬گردانندگی‭ ‬می‌شد‭. ‬

و‭ ‬اما‭ ‬شعر‭ ‬عصیان‌گر
عصیان‭ ‬در‭ ‬شعر،‭ ‬موردی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬کمتر‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬پرداخته‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬عصیان‌گری‭ ‬و‭ ‬بیان‭ ‬هنجارشکنانه‭ ‬در‭ ‬شعر‭ ‬فارسی‭ ‬از‭ ‬گذشته‌ها‭ ‬وجود‭ ‬داشته‭ ‬است‭.
‬نمونه‌هایی‭ ‬از‭ ‬هنجارآفرینی‌های‭ ‬محتوایی‭ ‬را‭ ‬می‌توان‭ ‬در‭ ‬شعرهای‭ ‬مولانا،‭ ‬سعدی،‭ ‬عبید‭ ‬زاکانی‭ ‬و‭ ‬سایرین‭ ‬به‭ ‬وفور‭ ‬یافت‭ ‬و‭ ‬اما‭ ‬شاعران‭ ‬امروز‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬متن‭ ‬عصیان‭ ‬محتوایی‭ ‬و‭ ‬شکلی‭ ‬در‭ ‬شعر‭ ‬کارهای‭ ‬فراوانی‭ ‬کرده‌اند‭. ‬در‭ ‬گسترده‌ی‭ ‬شعر‭ ‬امروز‭ ‬فارسی،‭ ‬نمونه‌های‭ ‬فراوانی‭ ‬از‭ ‬عصیان‭ ‬و‭ ‬فرار‭ ‬از‭ ‬هنجار‌ها‭ ‬و‭ ‬قاعده‌ها‭ ‬فراوان‭ ‬دیده‭ ‬می‌شود‭. ‬آن‌چه‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬شب‭ ‬شعر‭ ‬آمستردام‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬نمونه‭ ‬مطرح‭ ‬کرد،‭ ‬یک‭ ‬بحث‭ ‬مکتوم‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬باید‭ ‬به‭ ‬روی‭ ‬بستر‭ ‬بحث‌های‭ ‬ادبی‭ ‬می‌آمد‭. ‬امروز‭ ‬از‭ ‬صدا‭ ‬سلطانی،‭ ‬مهتاب‭ ‬ساحل،‭ ‬لیمه‭ ‬افشید‭ ‬و‭ ‬برخی‭ ‬دیگر‭ ‬می‌توان‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬نمونه‌های‭ ‬عصیان‌گر‭ ‬در‭ ‬شعر‭ ‬یاد‭ ‬کرد‭. ‬با‭ ‬این‭ ‬حال،‭ ‬آن‌چه‭ ‬مسلم‭ ‬است‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬ادبیات‭ ‬پارسی‭ ‬هنوز‭ ‬نتوانسته‭ ‬است‭ ‬تجربه‌های‭ ‬نوینی‭ ‬از‭ ‬عصیان‭ ‬را‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬شعر‭ ‬نو‭ ‬دنیا‭ ‬تجربه‭ ‬و‭ ‬تکرار‭ ‬می‌شود،‭ ‬به‭ ‬خوبی‭ ‬تمثیل‭ ‬و‭ ‬تجربه‭ ‬بکند‭. ‬دلیل‌اش‭ ‬هم‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬سنت‌های‭ ‬حاکم‭ ‬بر‭ ‬وضعیت‭ ‬زندگی‭ ‬ما‭ ‬به‭ ‬حدی‭ ‬دست‭ ‬و‭ ‬پا‭ ‬گیر‌اند‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬بهترین‭ ‬وضعیت‭ ‬تلاش‭ ‬ما‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬مبتنی‭ ‬بر‭ ‬شرایط‭ ‬موجود‭ ‬حرکت‭ ‬کنیم‭ ‬و‭ ‬مبتنی‭ ‬بر‭ ‬شرایط‭ ‬موجود‭ ‬تصمیم‭ ‬بگیریم‭. ‬

این‭ ‬مورد‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬شعر‭ ‬متقدمان‭ ‬ادبیات‭ ‬به‭ ‬خوبی‭ ‬رعایت‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬شاید‭ ‬نسل‭ ‬مولوی‭ ‬و‭ ‬سعدی‭ ‬بیشتر‭ ‬از‭ ‬نسل‭ ‬کنونی‭ ‬دغدغه‌های‭ ‬ناشی‭ ‬از‭ ‬ترس‭ ‬از‭ ‬جماعت‭ ‬داشت‭ ‬و‭ ‬شاید‭ ‬هم‭ ‬زمینه‌های‭ ‬قانون‌گریزی‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬شرایط‭ ‬به‭ ‬مراتب‭ ‬بیشتر‭ ‬بود‭. ‬این‭ ‬که‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬قوانین‭ ‬در‭ ‬زمینه‌ی‭ ‬پرداختن‭ ‬به‭ ‬مسایل‭ ‬اجتماعی‭ ‬از‭ ‬طریق‭ ‬ادبیات‭ ‬دست‌و‌پا‭ ‬گیر‌‭ ‬اند،‭ ‬یک‭ ‬امر‭ ‬مسلم‭ ‬است‭. ‬اما‭ ‬گریز‭ ‬از‭ ‬قواعد‭ ‬تحمیل‌شده‌ی‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬گریز‭ ‬از‭ ‬فضای‭ ‬اختناق‌آور‭ ‬سنتی‭ ‬شاید‭ ‬درسی‭ ‬بوده‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬مولانا‭ ‬با‭ ‬عصیان‭ ‬در‭ ‬شعر‭ ‬برای‭ ‬ما‭ ‬داده‭ ‬است‭. ‬

عصیان‭ ‬در‭ ‬شعر‭ ‬می‌تواند‭ ‬به‭ ‬سادگی‭ ‬شکستن‭ ‬یک‭ ‬هنجار‭ ‬شکلی‭ ‬در‭ ‬شعر‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬هم‭ ‬می‌تواند‭ ‬به‭ ‬گستردگی‭ ‬مطرح‌ساختن‭ ‬مسایل‭ ‬اجتماعی‭ ‬دست‌و‌پا‭ ‬گیر‭ ‬باشد‭. ‬شکستن‭ ‬وزن‭ ‬در‭ ‬شعر،‭ ‬فرار‭ ‬از‭ ‬قاعده‌های‭ ‬شکلی‭ ‬شعر،‭ ‬به‭ ‬هم‌ریختگی‭ ‬محتوای‭ ‬شعر‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬هم‭ ‬مطرح‌ساختن‭ ‬مباحث‭ ‬ایروتیک،‭ ‬خداستیز،‭ ‬قانون‌گریز‭ ‬و‭ ‬سایر‭ ‬موارد‭ ‬در‭ ‬طول‭ ‬تاریخ‭ ‬ادبیات‭ ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬نمونه‌هایی‭ ‬از‭ ‬عصیان‭ ‬شناخته‭ ‬شده‌اند‭. ‬

اکنون‭ ‬جدا‭ ‬از‭ ‬آن‌چه‭ ‬که‭ ‬محتوای‭ ‬نشست‭ ‬ادبی‭ ‬آمستردام‭ ‬به‭ ‬ارمغان‭ ‬آورد،‭ ‬نفس‭ ‬برگزاری‭ ‬این‭ ‬نشست‭ ‬نیز‭ ‬برای‭ ‬ایجاد‭ ‬فضای‭ ‬همکاری‭ ‬و‭ ‬رسمیت‌بخشیدن‭ ‬و‭ ‬نظم‌دادن‭ ‬به‭ ‬نشست‌های‭ ‬ادبی‭ ‬در‭ ‬بیرون‭ ‬از‭ ‬مرزهای‭ ‬افغانستان‭ ‬مهم‭ ‬بود‭. ‬البته‭ ‬مهم‌تر‭ ‬این‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬نشست،‭ ‬رضاکارانه‭ ‬برگزار‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬اشتراک‭ ‬وسیعی‭ ‬را‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬پی‭ ‬داشت‭. ‬کارگزاران‭ ‬این‭ ‬نشست‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬باور‌‭ ‬اند‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬اقدام‭ ‬در‭ ‬سال‌های‭ ‬بعدی‭ ‬با‭ ‬مباحث‭ ‬محوری‭ ‬جدیدی‭ ‬در‭ ‬زمینه‌ی‭ ‬ادبیات‭ ‬پی‭ ‬گرفته‭ ‬خواهد‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬ادامه‭ ‬خواهد‭ ‬یافت‭.‬

چهارشنبه ۲۵ حوت ۱۳۹۵ –

نویسنده : صنم عنبرین

منبع : هشت صبح

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

2 × 4 =