Farhangistan
خانه / خبرها / خبرهای افغانستان / سرقت نسخه‌ای از قرآن منسوب به دستخط امام حسن از “آرشیف ملی افغانستان”

سرقت نسخه‌ای از قرآن منسوب به دستخط امام حسن از “آرشیف ملی افغانستان”

کابل/۷سرطان/فرهنگستان
خبرگزاری تسنیم ایران از فروش بیست‌وپنج برگه از قرآن کوفی منسوب به دستخط امام حسن مجتبی در حراج هنر شرقی هلند به قیمت ۳۳۲ هزار یورو خبر داده‌است.
این خبرگزاری نوشته که بروز جنگ در افغانستان، همچنان که در هر جای دیگر جهان، افزون بر تبعات سیاسی-اجتماعی، پیامدهای دردناک فرهنگی نیز دارد.
تلخ‌ترین پیامدهای فرهنگیِ جنگ و ناامنی دامنه‌دار در افغانستان، از دست رفتن پاره‌هایی ارزشمند از میراث خطی کهن است که اعاده و احیای آن اگرنه به کلی غیرممکن، دست‌کم بسیار سخت و زمان‌بر است.
در تازه‌ترین دور از این دَوار سرگیجه‌آور و تلخ، بخشی از نسخه‌های خطی “آرشیف ملی افغانستان” به سرقت رفته که البته هنوز دامنه و ابعاد آن به تمامی روشن نیست.
در همین حال قرآن‌پژوه و مترجم‌های ایران در رابطه به این موضوع متن هایی را در کانال های شخصی شان به نشر رسانیده است.
مرتضی کریمی‌نیا، قرآن‌پژوه و مترجم ایران، با انتشار متنی در کانال شخصی خودش، اعلام کرد:«آرشیف ملی افغانستان مهم‌ترین مرکز نگهداری اسناد کهن و نسخه‌های خطی افغانستان در کابل است. این مرکز در دهه‌های اخیر به سبب جنگ و ناامنی مکرراً مورد دستبرد قرار گرفته و آثار زیادی از آن به سرقت رفته است. یکی از تازه‌ترین این موارد نسخه‌ای از قرآن به خط کوفی منسوب به دستخط امام حسن مجتبی علیه السلام است. این نسخه به شمارۀ ۴ از سال ۱۳۳۵ شمسی در موزه کابل و بعدا در آرشیف ملی افغانستان نگهداری می‌شده است.
اطلاعات بیشتری از آن در کتاب فهرست قرآن‌های شریف خطی آرشیف ملی افغانستان، نوشتۀ عبدالقدیر مشتری نجرابی، کابل، ۱۳۶۶ (ص ۴-۵) آمده است. تصاویر کاملی که من از این نسخه دارم نشان می‌دهد که این اثر تا همین چند سال اخیر در آرشیف دست نخورده و به صورت کامل نگهداری می‌شده است. آغاز نسخه آیۀ یُثَبِّتُ اللّهُ الَّذِینَ آمَنُوا (ابراهیم، ۲۷) است، و انتهای آن به لَقَدْ جِئْتَ شَیْئًا نُكْرًا (کهف، ۷۴) ختم می‌شود.
متأسفانه در زمانی نامعلوم در فاصلۀ سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ میلادی، اوراقی از این نسخه (و شاید تمامی آن) از آرشیو ملی افغانستان به سرقت رفته است.
پاره‌ای از این قرآن در ۲۵ برگه حاوی آیات ۱-۹۷ سورۀ اسراء و آیات ۱۷-۱۹ و آیۀ ۷۴ سورۀ کهف (حاوی رقم منسوب به امام حسن علیه السلام) در حراج هنر شرقی، (https://www.orientalartauctions.com/auction/the-quran-the-art-of-hajj-and-works-of-islamic-art-may-2022) هلند (۲۴ می ۲۰۲۲)، کالای شمارۀ ۴ ارائه، و به قیمت ۳۳۲ هزار یورو فروخته شده است.


اوراق فروخته شده در حراج هلند، با آیات سورۀ اسراء آغاز می‌شوند. تصاویر ارائه شده در سایت  نشان می‌دهد فردی در این صفحه ( ص ۸۱ نسخۀ آرشیف ملی افغانستان)، دو سطر پایانی سورۀ نحل  را پاک کرده و به جای آن قابی زرین و مستطیل شکل افزوده که در آن عبارت «الجزء الخمس عشر» نوشته شده است. با این حال آثار پاک شدگی تذهیب قبلی در حاشیۀ برگه همچنان هویداست.»
کریمی‌نیا در پایان ابراز امیدواری کرده است که با همت اصحاب رسانه در افغانستان و دیگر کشورها راهی برای بازگشت این میراث اسلامی به محل اصلی خود پیدا شود.

گفتنی است، اوراق عرضه شده و فروخته شده در حراج هنر شرقی، هلند از طریق لینک زیر قابل دسترسی است:
https://www.orientalartauctions.com/object/art3004243-an-eastern-kufic-section-on-vellum-north-africa-or-near-east-9th-century
خبرنگار فرهنگستان از کابل
سمیع صدیقی

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

یازده − 5 =